Author: ingveldureiriks

The Two Perfects of Icelandic

Einhvern tímann þegar ég las yfir þessa grein e. Jóhannes Gísla Jónsson og fannst ég vera að drukkna, kom þó upp af einhverjum óskiljanlegum ástæðum upp setningin – Stating the obvious, sem reyndar var heldur hjákátlegt augnablik hjá undirritaðri því hún bókstaflega skildi ekki neitt. En einhvern veginn loddi þessi setning við mig þar sem ég las í gegnum fyrstu blaðsíðurnar og skildi ekki baun – nema hið augljósa.

Planið var þetta eftir að ég hafði náð mér af því gríðarlega áfalli að ég þyrfti að lesa 2 greinar um íslenska málfræði á ensku!!!. Fyrst skyldi ég lesa greinina yfir, svo skyldi ég ná í stóru þykku orðabókina mína og glósa nú þessi málfræði heiti – sem ég komst fljótt að raun um að ég væri afar fáfróð um – þó enskukennari væri. Í þriðja og síðasta líð skyldi ég svo lesa yfir – og skilja til fullnustu.

Það er skemmst frá því að segja að þetta plan var afar erfitt yfirferðar. Ég var búin að lesa ákaflega stutt þegar mig fór alls staðar að klæja. Ég tók því drjúgan tíma í það að klóra mér. Svo byrjaði ég aftur að lesa og viti menn, ekki var liðin löng stund þar til ég þurfti alveg nauðsynlega að fara á klósettið. Að þeim störfum loknum varð ég bara að fá mér svolítið að drekka og tókst að hella góðum slatta af vatninu yfir greinina.

Jæja áfram gakk – tvær bls. voru að baki í viðbót en þá líka bara varð ég að hringja í Dísu systur og tala aðeins um ferminguna sem er innan tíðar hjá mér. En svo skyldi ég líka vera dugleg.

Fjórar bls. voru lagðar í næstu atrennu en þá líka varð ég að faraí bað……….

EFtir að hafa eldað smá og svona – já og fengið mér að borða fór ég aftur að lesa, en hafði þá gefið frá mér þetta plan þarna um að lesa fyrst allt einu sinni – heldur vatt mér bara í lok greinarinnar til þess að athuga hvað hún fjallaði eiginlega um – þar er nefnilega oft svona lokaorð sem eru svo ansi greinargóð.

Og hvað haldið þið ekki að ég hafi fundið þar – smávegis á íslensku. Verst að ég hafði ekki gáð fyrr – því þar var að finna þýðingar á orðum eins og loknu horfi I og loknu horfi II og svo altímamerkingu – universal perfect……….

SIGH

Þarna og nákvæmlega þarna í ferlinu varð mér ljóst hvað ég átti ofboðslega bágt.

Þarna og nákvæmlega þarna skildist mér hvað sumir nemendur mínir eiga ofboðlega bágt……..

Og ég hef aldrei vorkennt þeim neitt….

Þess vegna má segja að lestur þessarar greinar hafi verið mér gríðarlegt nám, en ég þarf að lesa greinina samkvæmt fyrirframgerðu skema – sem finna má efst í þessum pistil til þess að læra eitthvað um The Two Perfects of Icelandic. Ég bara hlýt að geta haft eitthvað uppúr krafsinu…..

Fyrst hún Þórunn mín ætlaði okkur að lesa þetta þá hlýt ég að geta skilið þetta….

Haldið þið það ekki annars?

Gleðilega páskarest

Ingveldur

ps Þetta átti að fara inn í gær en einhvern veginn tókst mér að gleyma því að fara inn á blogger – það er sem sagt allt´i stíl 🙂

Gvöð minn góður

ÉG vissi að það væri eitthvað bogið við mig –

ég mundi að ég hafði lesið í gegnum þennan lesefnispakka en einhvers staðar bakatil rámaði mig í einhverja brekku – og þó svo að ég sé bara alveg hreint ágæt í ensku – þá er brekkuna þar að finna.

Ég ætla bara ekki að segja ykkur hvað mér fannst erfitt að lesa hálf- greinina – váhá – allskonar framandi hugtök og allt – en þó á íslensku. Hvernig haldið þið að það verði þá með mig þegar ég les tvær greinar uppá ensku – æ mig auma……

óíó

næst fer ég í nema – nema ég klári fyrst ensku – svo ég sé búin með þær – auj sen fauj sen….

Inga sjokkerína

Um merkingu og hlutverk forliðarins hálf – seinni hluti

e. Jón Hilmar Jónsson

Ég nefndi í fyrrihlutanum að andyrði væru næstum eins og andheiti – en þetta tvennt er næsta samofið í málvitund okkar. Þó er til einn flokkur andyrða sem er ekki felur í sér andstæðuna jafnharðan. Þessi orð vísa til mælanleika.

Þó einhver sé 10 ára gamall er ekki lagt á það mat jafnharðan að hann sé ungur eða gamall.

Þegar við segjum að þessi köttur sé stór – er ekki endilega verið að segja að hann sé feyki stór heldur að hann sé stór miðað við aðra ketti.

Þar sem þessi grein Jóns Hilmars er mikill hafsjór hugtaka um andyrði er rétt að bæta hér við einu enn sem hann kynnir til sögunnar en það eru lausmörkuð, jafnvæg andyrði. Útskýringar hans á fyrirbærinu – sem dæmið um köttinn á við, er svo flókin og snúin að helst held ég að stærðfræðing þurfi til að koma mér að fullu í skilning um hana.

Niðurstaða mín er hins vegar þessi að þó mælanleiki sé vissulega hluti af einkennum þeirra er þó frekar hægt að tala um að þau vísi til áþreifanleika og viðmiðunin er breytileg eftir því hver merkingin er. Flest þessara orða eiga sér samsvarandi nafnorð eins og stór á sér stærð – en það orð er hlutlaust og felur ekki í sér neina tilvísun í hver stærðin sé.

En nú er rétt að víkja að umfjöllunarefni greinarinnar – forliðurinn hálf –

Forliðurinn tengist aðallega neikvæðum misvægra andyrðasambanda (jákvæða orðið er ómerkt í andyrðasambandinu, neikvæða orðið er merkt) – Borgin er hálfóþrifaleg en við getum trauðla sagt Borgin er hálfþrifalega eða Kerlingin er hálfminnug en við getum sagt Kerlingin er hálfgleymin.

Jafnvæg andyrðasambönd er þegar leyfður er tvíhliða samanburður með andyrðum á hvorn veginn sem er –

Egill og Ari eru báðir gamlir, en Egill er yngri en Ari osfv.

Þetta getur útskýrt að hluta til hegðun forliðarins hálf – en Jón Hilmar lítur nú næst til sögulegrar þróunar forliðarins.

Í upphafi var notkun hans bundin deiliákvörðun en smám saman þróast hún og verður víðfeðmari – meira útí stigsákvörðun.

Ég tel ekki ástæðu til þess að fjara ítarlega í þá þróunarsögu – mörg hugtök koma fram við frekari lestur greinarinnar sem ég met sem svo að ég skuli ekki leggja sérstaklega á minnið öðruvísi en þannig að notkun forliða almennt verður manni ljósari og fjölbreytileikinn greinilegri.

Þar sem staða hálf hefur þróast úr því að vera nær eingöngu deiliákvörðun yfir í stigsákvörðun þó merkingin sé svipuð – þe að eitthvað er hálf eða næstum hálft – orðið sem kemur á eftir.

Fullnaðarákvæði er nokkuð sem svo segir til um að eitthvað sé algerlega fullkomlega – síðara orðið. Nýtt orð af þessum toga er alveg – en ekki finnast dæmi um það fyrr en á 18. öld. Önnur eru full- en það hefur einnig hlotið merkinguna of.

Hér læt ég staðar numið við þessa níðþungu en athyglisverðu grein – ég óttast að einhverjar hugsana – svo ekki sé minnst á hugtakavillur sé hér að finna, þetta var eiginlega svoldið svona erfitt yfirferðar – þó hálft væri.

Kveðja

Ingveldur

Um merkingu og hlutverk forliðarins hálf – Fyrri hluti

e. Jón Hilmar Jónsson

Í þessari grein er enn fjallað um merkingarfræði eins og þeirri á undan eftir Höskuld. Hér er umfjöllunarefnið forliðurinn hálfur, merking hans og hlutverk.

Hálfur merkir gjarnan að aðalorðið er uppfyllt að hálfu leyti hvort sem það orð er lýsingarorð eða sagnorð. Það kallast deiliákvörðun – deilt er í merkinguna með tveimur ef svo má segja.

Þetta liggur að sjálfsögðu nokkuð ljóst fyrir þar sem merking orðsins hálfs er næsta kunn á meðal allra – vafasamt að skilgreining þess geti verið jafn umdeilanlega og orðsins bolli hér á undan.

Hins vegar getur merkingin einnig verið þannig að hálfur merkir að eitthvað sé ekki alveg fullkomnað – þá kallast það stigsákvörðun.

Hús getur t.d. verið hálfbrunnið og þá er hlutverk hans deiliákvörðun en ef við segjum að einhver sé hálfsofandi þá sé hlutverkið stigsákvörðun.

Nokkuð hefur merkingin þróast úr því að vera mest deiliákvörðun yfir í það að vera æ meir stigsákvörðun.

Eftir að höfundur greinarinnar hefur gert grein fyrir þessum mun á merkingu forliðarins hálfs fer hann útí merkingarfræðilegar rannsóknir á því hvenær hálf – getur verið með lýsingarorðum og hverjum ekki.

Þessi lestur er allur hinn skemmtilegasti og gaman að sjá hve málið stjórnar því listilega hvað er hægt og hvað ekki – þó enginn munur sé á orðunum annar en merkingalegur – lýsingarorð eru jú alltaf lýsingarorð. Þessar pælingar leiða okkur svo að hinu undursamlega orði – andyrðasamböndum lýsingarorða.

Andyrðiasambönd gætu nú stundum verið kölluð andheiti en þetta er eilítið flóknara en svo – a.m.k. var farið sjóða vel í kollinum á mér og setning eins og ,,…að innbyrðis andstæða andyrða er ekki alltaf af sama tagi,” er vel til þess fallin að iðka gríðarlega hugarleikfimi og taka jafnvel eina eða tvær kollsteypur yfir eigin skilningsleysi.

En allt átti þetta nú eftir að skýrast.

Annars vegar eru andyrðasambönd eins og gamall – ungur, langur – stuttur. Þar sem annað orðið merkir að það er ekki hið síðara.

Við segjum að rúmið sé langt – þar með er vitað að það er ekki stutt en ef við segjum að rúmið sé ekki langt er ekki þar með sagt að það sé stutt.

Sú er hins vegar reyndin í hinum flokknum en orð í honum eru gjarnan óstigbreytanleg eða koma kjánalega út merkingarlega ef þau eru stigbreytt. Hér eru orð eins og dauður – lifandi. Ef við segjum að eitthvað sé ekki lifandi er það alveg klárlega dautt – og þar liggur einmitt munurinn á þessum tveimur andyrðasamböndum.

Hvað merkir orðið bolli

e. Höskuld Þráinsson

Það er nú svolítið gaman að honum Höskuldi og alveg hreint snilld hvernig manninum tekst að gera leiðinlegustu fyrirbæri að hinni ágætustu lesningu. Góður eiginleiki það.

Greinin sem hér er til umfjöllunar er að vísu hreint ekki um leiðinlegt efni þar sem fara pælingar um mismunandi skilning manna á svo einföldum hlut eins og bolla. Það er nefnilega ekki sama bolli og bolli – bara látið ykkur ekki detta það í hug.

Við lestur þessarar greinar kom mér í hug glósuvinna sem ég fer gjarnan í með enskunemendum mínum í efstu bekkjunum en þá þýðum við ensk orð á ensku. Alveg hreint afbragðsskemmtilegt og ótrúlega skemmtilegar umræður oft á tíðum sem koma í kjölfarið. Umræðurnar verða því skemmtilegri eftir því sem orðin eru ,,einfaldari” og algengari. Það að lýsa sól t.d. eða borði, bíl og hesti getur alveg verið afbragðs skemmtilegt svo ekki sé minnst á huglægari hluti – lýsingarorð eins og leiðinlegur og fallegur.

Á miðstigi er einnig nokkur vinna í þessum anda þar sem nemendur eiga að útskýra vel þekkt orð með sínum orðum – líka mjög skemmtilegt.

Það sem lestur greinar Höskuldar skilur fyrst og fremst eftir sig er að ekkert er eins einfalt og það lítur út fyrir að vera (já og að hægt er að gera einfalt mál mjöööööög flókið J)

Merkingarfræði er afskaplega skemmtilegt fyrirbæri og þar blandast jafnvel svolítil mannfræði inní því. Greinin hans Höskuldar opnar einnig huga manns í þá átt að virkilega hugsa um málið – og hvernig við skiljum það. Ef við höldum svolítið lengra með þessar pælingar þá geta þær hjálpað okkur að skilja og nálgast þann vanda að stundum silja nemendur okkar einfaldlega ekki það sem við þá er sagt.

Þeir hafa einfaldlega aðrar hugmyndir um umhverfi sitt, aðra þekkingu og nálgun en sá sem talar og þetta hefur allt sín áhrif.

Ég man alltaf eftir því þegar vinkona mín bað mig um að rétta sér blá peningaveskið sitt. Ég leitaði og leitaði – hún varð pirraðari og pirraðari á silagangnum á mér – manneskjan enda margbúin að segja mér hvað buddan atarna lá. En ég bara fann hana ekki. Hún kom þá skálmandi upp stigann, greip fjólublátt veski af borðinu og sagði mér að hér væri það komið. Mér varð bara allri lokið – fljólublárra veski hafði ég bara aldrei séð – ja amk var það alls ekki blátt……

Svona getur nú skipt máli hvaða merkimiða við setjum á hlutina – og þeir eru bara ekki alltaf þeir sömu og erfitt að dæma um hver sé rangur og hver réttur – a.m.k. geta rökin fyrir merkingunni í upphafi verið góð og gild þó e.t.v. þurfi að merkja upp á nýtt með aukinni þekkingu. Nokkuð sem gott er að hafa í huga fyrir kennarann

Í aðdraganda greinaskrifa

Komið þið sæl – man nokkur eftir mér?

Líklega ekki – stundum veit ég varla sjálf fyrir hvað ég stend, en svona er lífið og tilveran – það er sko alveg áreiðanlegt.

Nú er komið páskafrí en það byrjaði ansi hreint bratt hjá mér.

Systkini mín 9 að tölu voru hjá mér um helgina með maka og eitthvað af börnum við vefsíðugerð á Silfra.is en það er ættarvefurinn okkar. Silfra er nafn á gjá á Þingvöllum – já og á ketti sem ég eitt sinn átti en það heiti á vefnum var valið í lýðræðislegum kosningum í fjölskyldunni. Á föstudagskvöld s.l. var árshátíð skólans og börnin mín léku Fúsa froskagleypi – og það var undursamlegt að fylgjast með þeim – sé ekki eftir mínútu sem fór í það verkefni.

Á mánudag og þriðjudag var ég síðan að útrétta og stússast þessi lifandis býsn því dóttir mín á að fermast á hvítasunnunni og allir vita nú hvernig maí er hjá kennurum svo ég ákvað af minni alkunnu drífandi snilld að gera allt það sem hægt væri að gera núna strax. Servíettur, borðskraut, föt, skór og myndataka er því allt komið í gríðarlega fastar skorður og bara allt í gúddí.

Það er því ekki vonum fyrr að ég setjist niður og skrifi hugleiðingar mínar um greinarnar í Valflokki 1.

Ég er svolítið villuráfandi í lengd og umfangi umfjallananna enda þykja mér sumar greinarnar svoldið þungar á köflum, en ég ætla að gera hvað ég get að ná því fram sem mestu máli skiptir og eins hitt – að hafa ekki pistlana of langa. Best er að vera stuttorð og hnitmiðuð – markmið sem mér þykir eftirsóknarvert – enda áreiðanlega nokkuð fjarlægt minni skaphöfn.

Vona að þið hafið það gott – kveðja í bili – stuttu bili því vonandi kemur alveg hellingur af greinum inn í dag og í fyrramálið – ja það væri það!

Ingveldur

Sælt veri fólkið

Ég vissi að það gat ekki verið gott að snilldarbloggari eins og Þórunn sæti auðum höndum – vona að kennari vor fái mikinn skammt af sól næstu daga og vikur og þá er ég viss um að hagir hennar og okkar fari óðum batnandi.

Ég er byrjuð að lesa og fyrstu bloggpistlarnir mínir koma í kvöld – jibbí – vona ég.

Það er allt saman að verða vitlaust vegna anna í mínu litla lífi og ég sé ekki fram á að það fari minnkandi. Skil bara ekki hvernig mér tekst að koma mér í þetta alltaf hreint. Ég held þetta hljóti að stafa af einhverjum skapgerðarbresti – aha það lá að hugsa vafalaust ýmsir.

Ég kemst ekki suður næstu tvo daga eins þegar námsskeiðsfélagar mínir hittast til þess að spjalla saman. Ég verð bara að ræða málin við hana Hlíf vinkonu og svo hérna á blogginu. Ég hefði samt haft virkilega gaman af því að kynnast fólkinu aðeins og tengja saman nöfn og andlit. En svona er þetta – ég er bara á kafi – og finnst ég jafnvel vera að drukkna – en það er nú ekkert nýtt.

En óttist eigi – ég finn ávalt eitthvað til þess að hengja mig á í iðunni miðri og krafla mig þannig á land,

kærar kveðjur og njótið ykkar á fundunum

Ingveldur

Góðan og blessaðan daginn

Það er nú meira stússið á mér þessa dagana. Hér á eftir fer því alsherjar afsökunarbeiðni á þeim slóðaskap sem ég sýni í þessu námskeiði.

Ég reyni hvað ég get að koma við lestri á greinum í nýja fína heftinu (sem er þó alltaf að verða eldra og eldra) en það er þrautin þyngri. Ég eyði óguðlega löngum tíma í nudd á hverjum degi og þar að auki er árshátíð innan óguðlega skamms tíma hér í skólanum.

Ég hafði nú vit á því að semja ekki leikrit heldur pantaði Fúsa froskagleypi og ákvað að taka brot úr honum héðan og þaðan. Niðurstaðan varð þó hin sama og undanfarin ár. Ég þurfti að endurskrifa allt verkið meira og minna svo það félli að nemendum mínum.

En nú er það komið í höfn.

Þá er bara eftir að æfa – eða þannig sko…..

Síðan er nú blessuð F1 um helgina og eitthað er ég komin útí þar en frá því segi ég nú engum.

Ég vona að ég komi einhverju frá mér um helgina og í næstu viku. Það er ekki vonum fyrr líklega.

Annars er ég bara ánægð með lífið og tilveruna, þó heldur rigni nú of mikið fyrir minn smekk á köflum – já og svo sakna ég bloggsins hennar Þórunnar ægilega mikið. Það er svo skemmtilegt aflestrar

kveðjur til ykkar allra lestrarhesta

Inga

Góðan daginn

Hér hefur nú aldeilis orðið hlé á – svo ekki sé meira sagt.

Ég vona að allt mitt blogg sé sjáanlegt þannig að ég geti fengið einhvers konar einkunn fyrir dýrðina.

Ég er nú ný sest við að glíma við verkefni Þórunnar frá því í tímanum góða – það hefur allt verið á öðrum endanum hjá mér undanfarið.

Formúlan farin af stað – wrooooooooooom og ég lenti í einhveru stússi í kringum það. Auk þess sem mér datt í hug að koma vöðvabólgunni úr mínum skrokki. Það virðist hins vegar vera þrautin þyngri og því fann ég upp á því að standa fyrir Jóganámskeiði hér í sveitinni – því mig vantaði ekkert annað en að eyða tveimur klukkustundum af tíma mínum í eitthvað annað en kennslu og nám.

Sumu fólki er ekki viðbjargandi og ég er svo sannarlega ein af þeim – það er áreiðanlegt.

Ég ætla að leggja svipaða vinnu í verkefnið og lagt er upp með í lýsingunni sem fylgdi ykkur/okkur í tímann. Vona að það verði ekki allt of lítið.

Bestu kveðjur og gangi ykkur sem best – eru ekki annars lokaritgerðir að hellast yfir ykkur? UMMMMMM það liggur við að ég öfundi ykkur,

Ingveldur

Viðtengingarháttur e. Kristján Árnason

Það er greinilega ekkert grín að rannsaka viðtengingarhátt og hvort Kristján hefur gert það á öðrum stað, með enn fleiri orðum og bollaleggingum veit ég ekki – líklega þó ekki samkvæmt heimildaskránni. Þessa grein kallar KÁ erindi (en líka grein) en það er alveg klárlega víst að ég hefði ekki haft gáfur til að skilja helminginn af því sem höfundur sagði í hlustun. Nóg átti ég með lesmálið. Ekki það að erindið sé á tyrfnu máli – öðru nær en það er farið býsna vítt yfir.

Greinin sem gæti verið mun ítarlegri og með lengri útskýringum og þær oftar endurteknar og útskýrðar með fleiri afbrigðum og dæmum, er mjög áhugaverð og í henni eru afbragðs pælingar um viðfangsefnið. Hún er tyrfin þótti mér – þó ég hefði allnokkuð hugsað um fyrirbæri og krafðist þess að vera lesin nokkrum sinnum.

Kristján kemst þó að þeirri sömu niðurstöðu og ég hafði komist að þegar ég var að nýta mér heimildir í lokaritgerðinni, þ.e. að viðtengingarháttur sé viðhafður þegar þarf að sýna að það sem í aukasetningunni er kemur ekki frá þeim sem talar (eða skrifar í mínu tilviki) og ekki endilega hans skoðun.

Ég hef slumpast til þess að komast að sömu niðurstöðu og Kristján um viðtengingarháttinn hér um árið, þar sem hann segir að notkun hans dragi ekki endilega úr því að um staðreynd sé að ræða heldur er þetta spurning um ábyrgð á hinu sagða/ritaða í mínu tilfelli.

Það að takast á við íslenskuna í skrifum finnst mér afskaplega skemmtilegt og því varð ég svolítið glöð þegar þessi leikfimi hófst í ritgerðarsmíðinni. Mér fannst svo gaman að því hve eitt og sama orðið getur breytt blæ og jafnvel merkingu setningarinnar bara með því að taka hana úr framsöguhætti og yfir í viðtengingarhátt.

Kristján segir í lokin að víst hefði mátt gera lengra mál um viðfangsefni greinarinnar og að e.t.v. sé vonlaust mál að finna hið eina merkingareinkenni viðtengingarháttarins. Engu að síður tekst honum ágætlega að færa rök fyrir niðurstöðu sinni.

Greinin er í sjálfu sér ekki löng og niðurstaðan nokkuð ljós – því læt ég hér staðar numið í umfjöllun minni – sem vísast gæti verið lengri.

E.t.v. er ég farin að sveiflast fullmikið endanna á milli í lengd á bloggi – hef reyndar frekar haft orð á mér í umfjöllun fræðileg málefni að vera með heldur knappan stíl en er kemur að sjálfri mér á ég á hætt að verða full langorð hugsa ég.

Blogg er líklega augu sálarinnar á netinu – það má að ýmsu komast með lestri þess um þann sem skrifar,

vonandi eigið þið eftir að njóta sunnudagsins lesendur góðir og annarra þeirra daga er í kjölfar hans koma,