Vont mál og vond málfræði II/II

Það er nokkuð gaman að lestrinum og Gísli fer mikinn í gagnrýni sinni á málveirusinna og litlu má muna að hann sé jafn dómharður í dómum sínum um þá og þeir um hina ,,veirusýktu“.

Gísli rekur nokkuð ítarlega baráttuna gegn flámæli – en saga þess var að nokkru rakin í Tungunni. Hann fjallar einnig um nokkrar beygingar sem gjarnan er ,,rangt” farið með og við erum að berjast við að ,,lemja” úr blessuðum grunnskólabörnunum. Svo ekki sé nú minnst á þágufallssýkina sem ég var nú síðast að leiðrétta hjá syni mínum en honum langaði þessi býsn að við ynnum Júggana. Hvort hann langi til þess sama er við mætum þeim næst veit ég eigi – en tel þó það vera mjög líklegt.

Ég er líklega svolítil málveirína í mér – a.m.k. hef ég það fyrir sið að reyna að vanda mál mitt – sérstaklega hið skriflega (nema bévaðar ásláttarvillurnar – þær eru einhvern veginn bara í mínum karakter:-()– en ósköp voðalega myndi mig líka langa til þess að vera laus við beygingarvillur úr talmáli mínu. Ég svona stefni að því en tekst ekki alltaf.

En er það til nokkurs og eitthvað til þess að monta sig af? Er eitthvað rétt bara af því það er gamalt? A.m.k. er gamalt smjör ekki betra en nýtt. Ekki er þó víst að sú regla gildi um málfar – harla hæpið reyndar 😉

Gísli segir málhreinsunarmenn hafa tengt saman stöðu manna í þjóðfélaginu og hversu vel þeir töluðu og hefði búseta þar sitt að segja sömuleiðis. Hörðustu málhreinsunarmennirnir – og þeirra frægustu voru náttúrulega uppi á nokkuð öðrum tímum en nú eru – og tengdust fordómar þeirra nokkuð þéttbýlismyndun þess tíma og sollinum sem henni tengdust – svona að því er hermt var. Sveitarómantíkin réð sem sagt lögum og lofum.

Gísli gerir þetta reyndar nokkuð að umfjöllunarefni sínu sjálfur og vísar til ýmissa rannsókna þá nýrra – sem gerðar voru í lok 8. áratugar síðustu aldar. Þær niðurstöður sem þar fengust notar hann til þess að hnykkja á þeirri skoðun sem hann setur fram í upphafi máls síns – þ.e. að íslensk tunga sé ekki og hafi aldrei verið algjörlega einsleit og það séu hindurvitni veirusinna að halda því fram. Það hafi þeir gert til þess að réttlæta það að kýla niður allar breytingar á málinu og telja þá er þær mæltu vaða í villu og svima. Íslenskan sé ekki og hafi ekki verið eins alls staðar – sama af hvaða sauðahúsi menn voru upp sprottnir.

Gísli ræðst mjög harkalega að þeirri skoðun margra málverndunarsinna sem héldu því fram að málvillur stafi af heimsku og lágu greindarstigi þeirra sem þær mæla. Þetta minnir mig nú reyndar á þá fordóma sem við íslenskir höfum gagnvart þeim sem ekki tala móðurmálið eins og innfæddir – nýbúunum okkar. Þeir segja – og ég finn það reyndar á sjálfri mér – að umburðarlyndi gagnvart þeim sem tala ekki eins og þeir hafi fæðst hér og alist upp sé ekki sérlega mikið.

Það er allt öðruvísi hjá þeim Englendingum sem ég þekki – þeim finnst frábært hvað ég skuli tala vel ensku og segjast gjarnan sjálfir sakna þess að læra ekki fleiri tungumál í sínu grunnskólanámi en bara sitt móðurmál.

Ég tel nú margt hafa breyst frá þeim tíma er Gísli skrifar grein sína – samfélagið allt hefur tekið þvílíkum stökkbreytingum að annað væri sérkennilegt.

Hver staða málverndunarsinna í sínu (mínu?) stríði er þessa dagana og árin þekki ég ekki svo mjög – ég les ýmsa dálka um málefnið og hái svo mína eigin baráttu innan veggja heimilisins og skólastofunnar. Hvort hún er gáfuleg – eða yfirleitt til einhvers veit ég ekki, – en mér þætti gott ef svo væri,

góðar stundir –